lật xem câu chuyện của Elea
Elea
Sống cùng ADHDHình dung minh họa về cuốn sách và những câu chuyện sẽ có trong đó.
Elea
“Chẩn đoán là một sự nhẹ nhõm lớn đối với tôi. Tôi thôi tự hỏi vì sao mình lại như vậy, và bắt đầu tìm hiểu bộ não của mình cần gì và làm sao để tử tế hơn với chính mình.”
“Tôi giỏi đoán trước nhu cầu của người khác, nhưng bên trong tôi luôn kiệt sức. Tôi đã ngờ rằng mình có thể bị ADHD, nhưng không muốn thừa nhận.”
Thời thơ ấu
Hồi nhỏ, tôi cực kỳ tò mò, hay quên và hiếu động. Tôi cảm nhận cảm xúc rất mãnh liệt. Khi ai đó tốt với tôi, tôi nhớ mãi rất lâu. Khi ai đó chế giễu tôi, điều đó ở lại trong tôi nhiều năm. Tôi dễ hào hứng nhưng cũng dễ mất hứng. Khi mọi việc không diễn ra nhanh chóng, tôi bắt đầu thấy bực bội. Gia đình nghĩ rằng tôi chỉ quá nhạy cảm và thiếu kiên nhẫn.
Đi học
Ở trường, tôi phải dồn rất nhiều sức lực chỉ để không làm phiền người khác và không quên điều gì. Lên cấp ba, yêu cầu càng cao hơn; nhìn bên ngoài tôi như một học sinh bình thường, nhưng bên trong tôi có cảm giác mình luôn cố đuổi theo một chuyến tàu đã chạy mất. Tôi đến trường từ bảy giờ sáng, khi chỉ có bác lao công ở đó, để làm bù những việc còn dang dở. Tôi từng nghĩ trì hoãn nghĩa là mình không quan tâm. Nhưng tôi quan tâm rất nhiều. Đôi khi tôi quá để tâm đến một việc đến mức không thể bắt đầu. Tôi không trốn tránh công việc. Tôi trốn tránh cảm giác bị choáng ngợp. Nhưng tôi đã học được cách tỏ ra giỏi giang. Người ta chỉ thấy kết quả, chứ không thấy sự hỗn loạn phía sau.
Công việc và chẩn đoán
Vòng lặp này tiếp diễn cả khi tôi trưởng thành, khi làm giáo viên tiếng Anh: tôi giỏi đoán trước nhu cầu của người khác, nhưng bên trong luôn kiệt sức. Tôi đã ngờ rằng mình có thể bị ADHD, nhưng không muốn thừa nhận. Bước ngoặt đến khi tôi đọc bài viết của một người phụ nữ có ADHD và nhận ra mình hoàn toàn trong đó. Khi gặp bác sĩ tâm thần, tôi vẫn còn nghi ngờ và tự nhủ rằng mình đang làm quá lên, nhưng cuối cùng kết quả kiểm tra lại rõ ràng hơn bao giờ hết. Chẩn đoán là một sự nhẹ nhõm lớn đối với tôi. Tôi thôi tự hỏi vì sao mình lại như vậy, và bắt đầu tìm hiểu bộ não của mình cần gì và làm sao để tử tế hơn với chính mình.
Hôm nay
Hôm nay tôi làm trợ lý điều hành và nhận ra ADHD giúp tôi ở nhiều mặt – tôi bình tĩnh trong tình huống khủng hoảng, giải quyết vấn đề nhanh, để ý chi tiết và đọc được tình huống cũng như tâm trạng của mọi người. Dù vẫn còn vật lộn với việc khó cảm nhận thời gian, với thói quen hằng ngày và việc bắt đầu cả những nhiệm vụ đơn giản, tôi đã học được cách sống chung với điều đó. Với những ai nhận ra mình trong câu chuyện này, tôi muốn nói: đừng ngại tìm câu trả lời. Bởi sự nhẹ nhõm lớn nhất không phải là bản thân chẩn đoán, mà là cuối cùng bạn hiểu được chính mình.
“Tôi thôi tự hỏi vì sao mình lại như vậy, và bắt đầu tìm hiểu bộ não của mình cần gì và làm sao để tử tế hơn với chính mình.”
Bản nháp: phần chuyên môn đang chờ chuyên gia biên tập trước khi công bố.
ADHD (Attention Deficit Hyperactivity Disorder)
Đây là một khác biệt về phát triển thần kinh, xuất phát từ sự phát triển và hoạt động khác biệt của một số vùng não, chủ yếu là các mạng lưới chịu trách nhiệm về sự chú ý, động lực, khả năng lập kế hoạch và tự kiểm soát. Trong Bảng phân loại bệnh tật quốc tế mới (ICD-11), ADHD được xếp vào nhóm rối loạn phát triển thần kinh với tên gọi rối loạn tăng động giảm chú ý.
Theo ICD-11, các triệu chứng điển hình là:
- giảm chú ý,
- tăng động,
- bốc đồng.
Tuy nhiên, đây là một rối loạn rất đa dạng và có thể biểu hiện khác nhau ở mỗi người. Các triệu chứng phải kéo dài ít nhất 6 tháng và có thể quan sát được từ thời thơ ấu. Chúng nên xuất hiện ở nhiều môi trường và bối cảnh khác nhau (ví dụ ở nhà, ở trường và nơi làm việc).
ADHD ảnh hưởng đến khoảng 5–8% trẻ em. Ở người trưởng thành, tỷ lệ ước tính là 2,5–4%.
Ở trẻ em, chẩn đoán được đưa ra ở bé trai nhiều hơn đáng kể (3 : 1), một phần vì ở bé gái các triệu chứng thường nhẹ hơn, ít dễ nhận thấy hơn, hoặc chủ yếu chỉ là giảm chú ý mà không có sự bồn chồn về thể chất. Ở tuổi trưởng thành, tỷ lệ này cân bằng hơn nhiều (khoảng 1,5 : 1).
Rối loạn này không thể “chữa khỏi”. Đây là một tình trạng mà người ta có thể học cách sống chung hiệu quả, với sự hỗ trợ của tâm lý trị liệu, điều trị bằng thuốc và điều chỉnh môi trường xung quanh.
Phần chuyên môn: Eliška Kálalová. Nguồn (tiếng Séc): Theiner, P. (2012). ADHD od dětství do dospělosti. Psychiatrie pro praxi, 13(4), 148–150. ÚZIS ČR (2026). MKN-10 klasifikace. ÚZIS ČR (2026). 11. revize Mezinárodní klasifikace nemocí (MKN-11).
Về dự án Muôn màu
Muôn màu – “nghìn sắc màu” – mở ra chủ đề sức khỏe tinh thần và đa dạng thần kinh trong cộng đồng người Việt tại Séc. Qua những câu chuyện cá nhân, nghệ thuật và các buổi gặp gỡ cộng đồng, chúng tôi góp phần xóa bỏ kỳ thị về các vấn đề sức khỏe tinh thần và tạo không gian để chia sẻ.
Câu chuyện của Elea kể về trải nghiệm của riêng cô. ADHD có thể biểu hiện khác nhau ở mỗi người.
Đây là bản xem trước minh họa của cuốn sách. Nội dung chưa được hiệu đính và bản cuối cùng có thể khác.
còn bạn thì sao?
Bạn có câu chuyện của riêng mình? Hãy tham gia.
Hãy chia sẻ câu chuyện của bạn, đến tham dự sự kiện hoặc cùng sáng tạo. Việc tham gia là tự nguyện và không ràng buộc. Bạn quyết định điều mình muốn chia sẻ và ranh giới của mình ở đâu.
Trang 1 / 8
chúng tôi vẫn đang tìm câu chuyện Cuối dự án, những câu chuyện này sẽ trở thành một cuốn sách và một triển lãm. Câu chuyện của bạn có thể là một trong số đó – công khai, ẩn danh hoặc chỉ là một phần của quá trình chung.